DÃœNYADA KABLOSUZ GENÄ°ÅžBAND Ä°NTERNET
ERİŞİMİ BİTPAZARINDA: WiMAX- 3G-UMB
BERMUDA ŞEYTAN ÜÇGENİ
DÜNYADA KABLOSUZ GENİŞBAND ERİŞİM
Dünya Telekomünikasyon BirliÄŸi (ITU, International Telecommunication Union) kablosuz eriÅŸim için aÅŸağıdaki grafikte gösterilen tanımlamaları tüm ülkelere yönlendirmiÅŸtir. Buna göre PAN (Personal Area Network) olarak 10 metre ye kadar Bluetooth, 150 metre ye kadar LAN 802. 11 (a,b,g) ve 50 Km ye kadar MAN ve tüm ülkeyi kapsayacak ÅŸekilde WAN olarak IMT–2000( 3G) ve IEEE 802.16e aÅŸağıdaki tabloda görüldüğü üzere tüm ülkelere 2003 yılından itibaren kurmaları için önerilmiÅŸ oldu.
Tablo: WiMAX ve Kablosuz Erişim standartları (Kaynak: www.itu.org)
Yukarıdaki tabloda bulunan 3G ihalesinin ülkemizde iptal edildiğini hepimiz biliyoruz.
Bu standartın içinde farklı standartlar da mevcut: Bunların özeti aşağıda gösterilmektedir.
3G STANDARTLARI
1. HSPA: High Speed Packet Access
A. HSDPA: High Speed Download Packet Access (3.5 G)
B. HSUPA: High Speed Uplink Packet Access
C. HSPA+: HSPA Evolution (42 Mbps Downlink)
2. UMTS-TDD: Universal Mobile Telecommunication System –Time Division
Duplexing
A. TD-CDMA
B. TD-SCDMA
3. CDMA2000
A. EV-DO: Evolution Data Optimized veya Evolution Data Only
4G ÖNCESİ STANDARTLAR
A. Ä°burst
B. HIPERMAN
C. WiMAX
D. WiBRO
E. GAN (UMA)
Gerek 3G standartları gerekse 4G öncesi standartların oluÅŸumuna yönelik olarak performanslarını gösteren bir tablo aÅŸağıdaki tabloda verilmektedir. Burada 4G öncesi standart olarak verdiÄŸimiz WiBro nun G.Kore’de uygulanmakta olan bir standart olduÄŸunu belirtelim. Bu standartta da yaklaşık 1 Km lik mesafede 50 Mbit/sn lik hızla bir mobil telefondan Ä°nternete eriÅŸim saÄŸlanabilmektedir.
Tablo: WiMAX ve 3G
Tablo: Genişband Kablosuz erişim sistemlerinin karşılaştırılması. (www.itu.int)
WiMax optik görüş olarak yani direkt görüş olarak (LOS, Line Of Sight) olarak 10 Km lik mesafede 40 Kbit/sn üzerinde bir erişim hızı sağlar. WiMax LMDS ve MMDS in farklı teknolojik alt yapılı kablosuz sistemler ile olan birlikte çalışabilirlik sorunlarının üstesinden gelebilmek için bulunmuş bir standarttır. Bu standartın geliştirilmesi için kurulmuş olan WiMAX Forum un 2006 yılında yaklaşık olarak 230 adet firma kurucu ortağı vardır. WiMAX bir teknoloji değildir ancak 802. 16 serisi kablosuz erişim standartlarının birbirleri ile olan uyumluluğu ve birlikte çalışabilirliğini sağlayacak standartlar dizisinin bir nihai çözümüdür. Eğer bir standart olarak WiMAX dan bahsediyorsak bu 802. 16 serisi tüm Wi-Fi çözümlerinin sertifikasyonunun yapıldığı bir alt yapı anlaşılması gerekir.
802 16. serisi eriÅŸim bir kablosuz metropolitan alan BROADBAND eriÅŸim yöntemidir. Ä°lk frekans spektrumu 10–66 Ghz bandında geniÅŸband kablosuz eriÅŸim olarak 2000 yılında pazara sürülmüştür. Ancak daha sonra 802.16a standartı geliÅŸtirilerek 2–11 Ghz bandı kullanılmaya baÅŸlanmıştır.
2004 yılında ise bu sefer sabit haberleşme cihazlarına yönelik olarak (örneğin evlerdeki sabit telefonlara) uzak bir noktadan erişilerek sabit telefonların bir DECT türü cihaz ile kullanılmasının önünü açan 802.16d standartı geliştirildi. Buna aynı zamanda CITY PHONE adı verildi. Bu bir anlamda sabit telefon operatörlerinin can simidi olarak pazarda yerini bulan bir anlamda da DECT telefon alanını genişleten bir uygulama oldu.
Bu standartlara ilaven yeni bir mobil standart olarak 802.16e standartı portable yani hareketli cihazlardan erişim için örneğin lap-top, PDA veya mobil telefonlardan erişim için geliştirildi.
Tüm bu standartların kullanımı mobil antenlerin oluşturduğu hücreler arasında kullanıcıların hareketi olmasının getirdiği hücre değişimi ( cell handoff) ağlarında bir standart altında toplanmasını gerektirmiştir. Ağların birbirleri (interworking) ile uyumlu çalışmasını sağlayan bu standartın adı da 802.16f oldu. Bu yeni standart grubu antenlerin yaydığı sinyallerin yüksek engebeli ortamlardan geçişlerine de zayıflama (attenuation) ve yansımalarını (fading) ortadan kaldıran yöntemler getirmekteydi.
WiMAX ucuz bir alt yapı imkânı sunmaktadır. Bir hücre (cell) 1. 5 Megabit/sn de yüzlerce bağlantı ve ev kullanıcılarına da 256 Kbit/sn de erişim sağlayabilmektedir.
Pre-WiMAX olarak bilinen standartta ise hücre başına 3. 4–3. 6 Ghz frekans spektrumunda 288 Megabit/sn eriÅŸim saÄŸlama kapasitesine sahiptir.
Bu hücre 6 sektöre bölünerek her biri 48 Megabit/saniye hızında erişimler elde edilerek sektör başına 2048 sabit bağlantı elde edilebilir.
SONUÇ OLARAK PRE-WiMAX KULLANILARAK BİR HÜCRE İÇİNDE 12. 288 ADET BAĞLANTI KAPASİTESİ ELDE EDİLMİŞ OLUR.
HER BİR HÜCREDE BULUNAN 2048 KULLANICININ HER BİRİ 48 MEGABİT/SANİYE LİK HIZI HÜCRE İÇİNDE BULUNAN KULLANICI SAYISINA GÖRE İNTERNETE ERİŞİM İÇİN TRAFİK DEĞERİNE GÖRE BAND GENİŞLİĞİNİ ARTIRARAK KULLANABİLİR.
3G ve WiMAX pazarda yerini bulurken WiMAX alt yapılarının sabit hat operatörlerine rakip bir teknoloji olarak ortaya çıktığını belirtelim. 2009 yılının ortalarına kadar standardizasyon çalışmaları tamamlanacak olan UMB (Ultra Mobile Broadband) teknolojisi ise birçok ülkede gerek WiMAX ın gerekse 3G sistemlerinin kurulmasına alternatif teknolojiler olması dolayısıyla bekle ve gör politikasına göre takip edilmesi gereken bir geniş band erişimi olarak ortada durmaktadır.
UMB STANDARTINDA BİR İNTERNET ERİŞİMİNDE KULLANILACAK
DOWNLOAD HIZININ: 275 MEGABÄ°T/SN
UPLOAD HIZININ: 75 MEGABÄ°T/SN
OLACAÄžINI BELÄ°RTELÄ°M.
KABLOSUZ GENÄ°ÅžBAND
Tablo: WiMAX ve Kablosuz Erişim standartları (Kaynak: www.itu.org)
Yukarıdaki tabloda bulunan 3G ihalesinin ülkemizde iptal edildiğini hepimiz biliyoruz.
Bu standartın içinde farklı standartlar da mevcut: Bunların özeti aşağıda gösterilmektedir.
3G STANDARTLARI
1. HSPA: High Speed Packet Access
A. HSDPA: High Speed Download Packet Access (3.5 G)
B. HSUPA: High Speed Uplink Packet Access
C. HSPA+: HSPA Evolution (42 Mbps Downlink)
2. UMTS-TDD: Universal Mobile Telecommunication System –Time Division
Duplexing
A. TD-CDMA
B. TD-SCDMA
3. CDMA2000
A. EV-DO: Evolution Data Optimized veya Evolution Data Only
4G ÖNCESİ STANDARTLAR
A. Ä°burst
B. HIPERMAN
C. WiMAX
D. WiBRO
E. GAN (UMA)
Gerek 3G standartları gerekse 4G öncesi standartların oluÅŸumuna yönelik olarak performanslarını gösteren bir tablo aÅŸağıdaki tabloda verilmektedir. Burada 4G öncesi standart olarak verdiÄŸimiz WiBro nun G.Kore’de uygulanmakta olan bir standart olduÄŸunu belirtelim. Bu standartta da yaklaşık 1 Km lik mesafede 50 Mbit/sn lik hızla bir mobil telefondan Ä°nternete eriÅŸim saÄŸlanabilmektedir.
Tablo: WiMAX ve 3G
Tablo: Genişband Kablosuz erişim sistemlerinin karşılaştırılması. (www.itu.int)
WiMax optik görüş olarak yani direkt görüş olarak (LOS, Line Of Sight) olarak 10 Km lik mesafede 40 Kbit/sn üzerinde bir erişim hızı sağlar. WiMax LMDS ve MMDS in farklı teknolojik alt yapılı kablosuz sistemler ile olan birlikte çalışabilirlik sorunlarının üstesinden gelebilmek için bulunmuş bir standarttır. Bu standartın geliştirilmesi için kurulmuş olan WiMAX Forum un 2006 yılında yaklaşık olarak 230 adet firma kurucu ortağı vardır. WiMAX bir teknoloji değildir ancak 802. 16 serisi kablosuz erişim standartlarının birbirleri ile olan uyumluluğu ve birlikte çalışabilirliğini sağlayacak standartlar dizisinin bir nihai çözümüdür. Eğer bir standart olarak WiMAX dan bahsediyorsak bu 802. 16 serisi tüm Wi-Fi çözümlerinin sertifikasyonunun yapıldığı bir alt yapı anlaşılması gerekir.
802 16. serisi eriÅŸim bir kablosuz metropolitan alan BROADBAND eriÅŸim yöntemidir. Ä°lk frekans spektrumu 10–66 Ghz bandında geniÅŸband kablosuz eriÅŸim olarak 2000 yılında pazara sürülmüştür. Ancak daha sonra 802.16a standartı geliÅŸtirilerek 2–11 Ghz bandı kullanılmaya baÅŸlanmıştır.
2004 yılında ise bu sefer sabit haberleşme cihazlarına yönelik olarak (örneğin evlerdeki sabit telefonlara) uzak bir noktadan erişilerek sabit telefonların bir DECT türü cihaz ile kullanılmasının önünü açan 802.16d standartı geliştirildi. Buna aynı zamanda CITY PHONE adı verildi. Bu bir anlamda sabit telefon operatörlerinin can simidi olarak pazarda yerini bulan bir anlamda da DECT telefon alanını genişleten bir uygulama oldu.
Bu standartlara ilaven yeni bir mobil standart olarak 802.16e standartı portable yani hareketli cihazlardan erişim için örneğin lap-top, PDA veya mobil telefonlardan erişim için geliştirildi.
Tüm bu standartların kullanımı mobil antenlerin oluşturduğu hücreler arasında kullanıcıların hareketi olmasının getirdiği hücre değişimi ( cell handoff) ağlarında bir standart altında toplanmasını gerektirmiştir. Ağların birbirleri (interworking) ile uyumlu çalışmasını sağlayan bu standartın adı da 802.16f oldu. Bu yeni standart grubu antenlerin yaydığı sinyallerin yüksek engebeli ortamlardan geçişlerine de zayıflama (attenuation) ve yansımalarını (fading) ortadan kaldıran yöntemler getirmekteydi.
WiMAX ucuz bir alt yapı imkânı sunmaktadır. Bir hücre (cell) 1. 5 Megabit/sn de yüzlerce bağlantı ve ev kullanıcılarına da 256 Kbit/sn de erişim sağlayabilmektedir.
Pre-WiMAX olarak bilinen standartta ise hücre başına 3. 4–3. 6 Ghz frekans spektrumunda 288 Megabit/sn eriÅŸim saÄŸlama kapasitesine sahiptir.
Bu hücre 6 sektöre bölünerek her biri 48 Megabit/saniye hızında erişimler elde edilerek sektör başına 2048 sabit bağlantı elde edilebilir.
SONUÇ OLARAK PRE-WiMAX KULLANILARAK BİR HÜCRE İÇİNDE 12. 288 ADET BAĞLANTI KAPASİTESİ ELDE EDİLMİŞ OLUR.
HER BİR HÜCREDE BULUNAN 2048 KULLANICININ HER BİRİ 48 MEGABİT/SANİYE LİK HIZI HÜCRE İÇİNDE BULUNAN KULLANICI SAYISINA GÖRE İNTERNETE ERİŞİM İÇİN TRAFİK DEĞERİNE GÖRE BAND GENİŞLİĞİNİ ARTIRARAK KULLANABİLİR.
3G ve WiMAX pazarda yerini bulurken WiMAX alt yapılarının sabit hat operatörlerine rakip bir teknoloji olarak ortaya çıktığını belirtelim. 2009 yılının ortalarına kadar standardizasyon çalışmaları tamamlanacak olan UMB (Ultra Mobile Broadband) teknolojisi ise birçok ülkede gerek WiMAX ın gerekse 3G sistemlerinin kurulmasına alternatif teknolojiler olması dolayısıyla bekle ve gör politikasına göre takip edilmesi gereken bir geniş band erişimi olarak ortada durmaktadır.
UMB STANDARTINDA BİR İNTERNET ERİŞİMİNDE KULLANILACAK
DOWNLOAD HIZININ: 275 MEGABÄ°T/SN
UPLOAD HIZININ: 75 MEGABÄ°T/SN
OLACAÄžINI BELÄ°RTELÄ°M.
