Her aboneden alınan 50 kuruÅŸluk sayaç okuma bedeli ayda 8.5 milyon liraya ulaşıyor.

Cumhuriyet gazetesi'nden Fatma KoÅŸar'ın haberine göre, 2010’a göre 2015’e kadar daha yüksek hedef oranlar üzerinden kayıp-kaçak parası alan ÅŸirketler, ayrıca sayaçları okumanın bedelini de tüketiciden alıyor. Tüketilen elektrik üzerinden hesaplanan “perakende satış hizmetleri-sayaç okuma” aynı binada oturan iki abonenin iki farklı “sayaç okuma hizmeti” bedeli ödemesi sonucunu doÄŸuruyor. Faturalara eklenen kuruÅŸlar, Türkiye’de milyonlarca abone olduÄŸu dikkate alındığında trilyonlarca lirayı buluyor.

Bu örnek faturadaki gibi Türkiye'deki 16.8 milyon konut olduÄŸunu düÅŸünürsek (2008 EPDK verilerine göre) her abone ayda 50 kuruÅŸ sayaç okuma bedeli öderse bu tutarlar ayda yaklaşık 8 buçuk milyon liraya (eski parayla 8 buçuk trilyon lira) tekabül ediyor. Kısacası yılda sayaç okuma bedeline Türkiye'nin ödediÄŸi tutar 100 milyon lirayı aşıyor.
ÖZELLEÅžTÄ°RME SONRASI ELEKTRÄ°KTE VURGUN YAÅžANIYOR
EPDK’nin özelleÅŸtirme sonrasında kayıp kaçağın önlenmesine dönük yatırımlarda kullanılacağı gerekçesiyle savunduÄŸu kayıp-kaçak bedelinin tüketiciden tahsil edilmesi uygulamasında yine dürüst yurttaÅŸ maÄŸdur. Kayıp-kaçak oranlarının faturalarda gösterilmeye baÅŸlandığı uygulama 2010 sonunda baÅŸladı. Ancak bu sırada EPDK’nin açıkladığı elektrikte kayıp-kaçak hedef oranlarının 5 yıl önceki oranlardan bile yüksek olduÄŸuna dikkat çeken Elektrik Mühendisleri Odası, amacın faturalara daha fazla kayıp-kaçak elektrik bedeli yüklemek olduÄŸunu belirtti.
Oranların yüksek tutularak faturaların ÅŸiÅŸirildiÄŸine dikkat çeken Cengiz GöltaÅŸ, elektrik dağıtım faaliyetlerinde, 2011-2015 dönemi için belirlenen kayıp-kaçak hedef oranı, 15 bölgede, 2010 yılı hedefine göre arttırılmıştı. EMO BaÅŸkanı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun (EPDK), elektrikteki kayıp-kaçak oranlarını, dağıtım ÅŸirketleri ile birlikte belirlediÄŸini belirtirken kayıp-kaçak oranının yüksek belirlenmesinin, dağıtım ÅŸirketlerinin vatandaÅŸlara yansıttığı kaçak elektrik bedeli tutarının artması anlamına geldiÄŸine iÅŸaret etti. Bölgesel uygulama vuracak Aboneleri isyan ettiren kayıp-kaçak elektrik bedeli, 2012’den itibaren bölgesel bazda faturalara yansıtılacak. Bu uygulama kaçak kullanım oranının yüzde 25-30’ları bulduÄŸu bölgelerde faturalar iyice yükselecek.
GöltaÅŸ, kayıp kaçağın yüksek olduÄŸu bölgelerde abonelerin faturalarının daha fazla artmasına yol açacağını bildirdi. 2015’e kadar geçerli olacak oranların özellikle yüksek tutulduÄŸunu öne süren GöltaÅŸ, “Faturalandırma yapılırken kayıp-kaçak oranı belirlenen hedef orandan yüksek olursa, bunun bedeli dağıtım ÅŸirketi tarafından ödenecek. DüÅŸük olursa, vatandaÅŸa daha az yansıtılacak. Ancak ÅŸirketler, kayıp-kaçak oranının yüksek çıkma ihtimaline karşı, kendileri bedel ödemek zorunda kalmamak için KKH oranını yüksek gösteriyor. Kayıp-kaçak oranı düÅŸük çıksa bile bunun vatandaÅŸa yansıtılacağını sanmıyorum, aradaki tutar da dağıtım ÅŸirketlerine kalacak” dedi.
Tüketici ÅŸikâyet etti sonucu bekliyor
Konuyu takip ettiklerini belirten Tüketici Dernekleri Federasyonu (TÜDEF) BaÅŸkanı Yardımcısı Ali Çetin, bu bedellerin vatandaÅŸa yüklenmesinin haksız olduÄŸu kadar hukuksuz bir uygulama olduÄŸunu savunuyor. Tüketici hakem heyetlerinden bir karar çıkmasını beklediklerini söyleyen Çetin ÅŸu bilgileri verdi: “Tüketici dernekleri olarak davayı ilerletebilmek için tüketici heyetlerinin vereceÄŸi bir karara ihtiyacımız var. BaÅŸvurular olmasına karşın 3 ayda cevap vermesi gereken tüketici heyetleri 7-8 aydır cevap vermiyorlar. Bizim de bu sebeple elimiz kolumuz baÄŸlı kalıyor. Bir karar çıktığı takdirde bunu derhal tüketici mahkemelerine taşıyacağız.” ÖzelleÅŸtirme öncesi vatandaşın devlete ödediÄŸi kayıp ve kaçak bedellerinin DoÄŸu ve GüneydoÄŸu Anadolu’ya verilen bir sübvansiyon olarak algılandığını anlatan Çetin, artık bir kısmının ÅŸirketlere gittiÄŸini belirterek ÅŸöyle devam etti: “Artık belirli bir oranda bu ÅŸirketlere gidiyor. Åžirketler kayba karşı yatırım yapmak yerine bu bedelleri vatandaÅŸtan almaya devam ediyorlar. Devlet de buna seyirci kalıyor. Hatta vatandaşın kullanmadığı halde ödediÄŸi paralar üzerinden bir de KDV alınıyor. Bir anlamda devlet soyguna seyirci kalmıyor, teÅŸvik ediyor. Tam anlamıyla kümesteki kazı yolma politikası devam ediyor.”
Kayıp-kaçak hedefleri yükseldi
21 dağıtım ÅŸirketi içinde hedeflenen en az kaçak ve kayıp elektrik oranı yüzde 6.96. En yüksek kayıp ve kaçak oranı ise yüzde 60.69. EPDK’nin 2011-2015 yılı kayıp-kaçak hedef oranlarını yüksek göstermesi de faturalara olumsuz yansıyacak. 2008 yılı verilerine göre 16.8 milyon konut var. Aboneden ortalama 5 TL kaçak-kayıp elektrik ücreti alınması bile 80 milyon lirayı aÅŸkın para demek oluyor. EPDK’nin belirlediÄŸi ve ÅŸu anda geçerli olan oranlar, geçiÅŸ dönemi olarak kabul ettiÄŸi 2006-2010 dönemi için belirlediÄŸi oranların üzerinde oldu. ÖrneÄŸin kaçak oranı en yüksek bölge olan Dicle Elektrik Dağıtım AÅž’nin bölgesinde 2006 yılı itibarıyla yüzde 54.77 olan dağıtımdaki kayıp-kaçak oranının 2010 yılı itibarıyla yüzde 36.83’e inmesi öngörülmüÅŸtü. Ancak ÅŸimdi geçerli çizelgede Dicle Elektrik’te kayıp-kaçak oranı yüzde 36.83’ten yüzde 60.96’ya çıkarıldı. Çoruh, Çamlıbel, BoÄŸaziçi, Göksu ve YeÅŸilırmak dağıtım bölgelerinde kayıp-kaçak oranı düÅŸürülürken diÄŸer dağıtım bölgelerinda 2010’a göre daha yüksek kayıp-kaçak oranı belirlendi.
Faturalar daha da kabaracak
EMO BaÅŸkanı Cengiz GöltaÅŸ, “Kayıp-kaçak meselesi polisiye tedbirlerle çözülmeyeceÄŸi gibi kamu hizmeti olarak ele alınması gereken elektrikte bölgesel cezalar da uygulanmamalı” dedi. GöltaÅŸ, sayaç okuma parası için de “Åžirketler elektriÄŸi hem satıyor hem de okuma parası alıyor. Üstelik aynı binadaki iki ayrı evden farklı tutarlar tahsil ediyor. Bu kabul edilebilir bir uygulama deÄŸil. 120 milyar kilovatsaat okunuyor, bunlar büyük paralar ediyor” bilgisini verdi.