Ä°KÄ°NCÄ° ÖZELLEÅžTÄ°RME Ä°DARESÄ° TOKÄ°.
Mustafa Sönmez, Cumhuriyet, 19.9.2011
Geçenlerde katıldığım bir panelde AKP rejimi tarafından doludizgin gerçekleÅŸtirilen özelleÅŸtirme uygulamalarının sonuçlarını ÅŸöyle özetledim:
ÖzelleÅŸtirme Ä°daresi (ÖÄ°B) tarafından bugüne kadar 200 kamu kuruluÅŸu özelleÅŸtirildi. ÖzelleÅŸtirmelerden 47 milyar dolara yakın gelir elde edildi. Bu gelirin ağırlıklı bir kısmı bütçe açıklarını kapamada kullanıldı. Bütçe açıklarının devasa boyutlara ulaÅŸması, 2000-2001krizi sırasında batık-dolandırıcı 20 bankanın devletin kucağına bırakılmasıyla oluÅŸmuÅŸtu. Bu enkazı kaldırmak için IMF’den 30 milyar doların üstünde borç alınmıştı. ÖzelleÅŸtirilen KÄ°T’lerin parasının çoÄŸu, IMF borcu ve faizini kapatmada kullanıldı. ÖzelleÅŸtirmeler sonrası, bugün kamuda sanayi faaliyeti sıfıra yakın. HaberleÅŸmede sıfır. Enerjide kamu, tasfiye sürecinde. Bankacılıkta tasfiye sürecinde. Kamunun toplam yatırımlardaki payı yüzde 20’de kalırken ağırlıklı iÅŸi karayolu yapımı, özellikle de duble yol…
Salondan gelen bir soru ÅŸöyleydi: “Bütün bu kamu tasfiyesine raÄŸmen, AKP iktidarı, TOKÄ° gibi bir kurum ile inÅŸaat sektöründe dev bir KÄ°T oluÅŸturdu. Bunu nasıl açıklarsınız?” Bu 1 milyon dolarlık soru, ne zamandır anlatmak istediÄŸim bir ÅŸeyi ifademe vesile oldu. Okurla da paylaÅŸmalıyım.
2003’ten bu yana doÄŸrudan RTE’ye baÄŸlı bir kurum olarak iÅŸ gören TOKÄ°, yeni hükümette bir bakanlığa dönüÅŸtürüldü ve TOKÄ° BaÅŸkanı ErdoÄŸan Bayraktar AKP’den milletvekili de seçildikten sonra Çevre ve Åžehircilik Bakanlığı adını alan bu “TOKÄ° Bakanlığı”nın (Siz bunu rant bakanlığı diye de okuyabilirsiniz) başına geçirildi. RTE’nin her tür kamu denetiminin dışında iÅŸ gördürdüÄŸü TOKÄ°’nin 2003-2010 döneminde 500 bin dolayında konut inÅŸa ettirdiÄŸi bildiriliyor. Yine kendi ifadeleriyle, “100 bin nüfuslu 20 ÅŸehir” anlamına gelen bu inÅŸaat faaliyetinin yatırım maliyeti yaklaşık 35 milyar TL.
Yani TOKÄ°, görünüÅŸte 35 milyar TL’ye mal olan 500 bin dolayında konut inÅŸa ettiren bir kamu kuruluÅŸu gibi duruyor. Bir konut KÄ°T’i adeta. GörünüÅŸ böyle olsa da gerçek böyle deÄŸil. TOKÄ°, bir KÄ°T gibi üretim yapmaktan çok, kamuya yani tüm yurttaÅŸlara ait olan arsaları, kamu binalarını satan ikinci bir özelleÅŸtirme idaresi aslında.
KÄ°T’leri ÖÄ°B satarken, KÄ°T’lerden arta kalan kamu arsalarını ve taşınmazlarını da TOKÄ° satıyor, kullandırtıyor. Üstelik ÖÄ°B’nin elinde daha fazla satacak KÄ°T kalmazken, TOKÄ°’nin önü yeni yeni açılıyor. Çünkü satılacak, sermaye birikiminin rüzgârı yapılacak o kadar çok kamu arsası, kamu binası, okul, hastane, park, orman, tarım arazisi, askeri bölge var
ki…
Hatırlatalım; TOKÄ°’ye genel bütçeden ya da baÅŸka bir kamu bütçesinden ödenek ayrılmaz. TOKÄ°’nin sermayesi, hepimize ait kamu arsalarıdır. TOKÄ°, Milli Emlak Genel MüdürlüÄŸü’nden (Arsa Ofisi) devraldığı, rantı oldukça yüksek kamu arsalarını, “sermaye” yaptı. Bu arsaların bir kısmını AÄŸaoÄŸlu, Varyap gibi büyük inÅŸaat ÅŸirketlerine, lüks konut yapıp “geliri paylaÅŸmak üzere” verdi. Onlardan tahsil ettiÄŸi gelirlerin de katkısıyla, yine kamu arsalarını kullandırarak orta sınıflara satacağı konutlar üretirirken bir dizi müteahhide (çoÄŸu yandaÅŸ) önemli bir iÅŸ sahası yarattı.
81 ilde sosyal konut ürettirdiÄŸini iddia eden TOKÄ°’nin aslında inÅŸa ettirdiÄŸi konutlar, ağırlıkla Ä°stanbul, Ankara ve Ä°zmir’de. Dahası, sosyal konut üretimiyle imaj yapmaya çalışan TOKÄ°’nin en büyük 25 projesinin mahiyeti, TOKÄ°’nin, yüksek gelir gruplarına konut ve AVM üreten firmalara Ä°stanbul rantını paylaÅŸtıran bir kurum olduÄŸunu gösteriyor. TOKÄ°’nin 35 milyar TL’lik yatırımının yüzde 42’sinin 30 firma tarafından gerçekleÅŸtirildiÄŸi ve gerçekleÅŸtirilmekte olduÄŸu biliniyor. TOKÄ° tarihinin en büyük yatırımı, Metal Yapı’nın Bakırköy projesi, 1.2 milyar TL’lik bir iÅŸ. Kamuoyunun ismini en çok duyduÄŸu Varyap, TOKÄ° ile 5 büyük proje yürütmüÅŸ. Arena Stadı, AtaÅŸehir ve BahçeÅŸehir’deki Meridian, Uphillcourt gibi tuhaf isimli projeler hep Varyap’ın… AÅŸçıoÄŸlu, TOKÄ°’den Ali Sami Yen Stadı ve Likör Fabrikası arazilerini alıp gökdelenler dikmeye heves eden büyük firmalardan biri.
My World, My World Europe isimli projeleri, Arena Stadı ticari yatırımlarını yapan AÄŸaoÄŸlu, TOKÄ°’nin bir diÄŸer önemli partneri .
Kamu arsalarının, binalarının, özellikle altın deÄŸerindeki Ä°stanbul taşınmazlarının üstündeki bu tasarruf, tek başına AKP rejiminin elini daha da güçlendiren bir unsur. Yeni kurulan rant bakanlığı ile belediye yetkilerine de el atan rejim, Türkiye’deki birikim sürecinin rotasını belirlemede, en önemli girdi olan arsayı, istediÄŸine vermede tek yetkili durumuna gelerek, her boy ve soydan sermayedara da “güç bende artık” diyerek muktedirliÄŸini pekiÅŸtirmekte.
KÄ°T’lerin özelleÅŸtirilmesine hayırhah bir tutum takınan halkımız, bilsin ki kentindeki en ufak yeÅŸil alan, deprem toplanma bölgesi olması gereken arsalar, çocuklarının okulları, hastane binaları bile bu insafsız paragözlerin satış listesinde.
|
İKİNCİ ÖZELLEŞTİRME İDARESİ TOKİ