Pek çok yetkilinin Bor Madenlerinin özelleÅŸtirilmeyeceÄŸi yolundaki taahhütlerine raÄŸmen, Bor madenleri ile ilgili  Meclis alt komisyonunda görüÅŸülmeye baÅŸlanacak olan kanun tasarısı, bor madenlerini özelleÅŸtirmek için atılmış bir adım olarak deÄŸerlendiriliyor.

TBMM Enerji, Sanayi, Ticaret Komisyonu’nda görüÅŸülüp daha ayrıntılı ÅŸekilde incelenmesi için alt komisyona havale edilen “Bor Tuzları, Trona ve Asfaltit Madenleri ile Nükleer Enerji Hammaddelerinin Ä°ÅŸletilmesini, Linyit ve Demir Sahalarının Bazılarının Ä°adesini Düzenleyen Kanunda DeÄŸiÅŸiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı”nın görüÅŸülmesine bugün baÅŸlanacak.

Tasarıda yer alan deÄŸiÅŸiklikle 2840 sayılı Bor Kanunu’nun 2. Maddesi’ne eklenmek istenen ve bor madenlerinin özelleÅŸtirilmesi amacı taşıdığı öne sürülen fıkra ÅŸu ÅŸekilde:

“Bu madenlerin üretilmesi ve zenginleÅŸtirilmesi, teknik, ticari ve ekonomik sebeplerle ürünün mülkiyeti ruhsat sahibinde kalmak üzere 4734 sayılı Kamu Ä°hale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale edilmek suretiyle üçüncü ÅŸahıslara gördürülebilirler. Ancak üçüncü ÅŸahıslara gördürülecek iÅŸlerin ihale süresinin üç yıldan fazla olması durumunda konuya iliÅŸkin talepler Yüksek Planlama Kurulu tarafından karara baÄŸlanır.”

Tasarının Meclis’ten geçerek hayata geçirilmesi durumunda bor madenlerinin iÅŸletmesi doÄŸrudan özel sektöre devredilmemiÅŸ olsa da yapılmak istenen deÄŸiÅŸikliÄŸin bor madenlerinin özelleÅŸtirilmesi için atılmış bir adım olduÄŸu görüÅŸü hakim.

“Yasa deÄŸiÅŸikliÄŸi bor madenlerinin uluslararası tekellere devredilmesini saÄŸlayacak”

Kimya Mühendisler Odası BaÅŸkanı Mehmet Besleme konuya iliÅŸkin kaleme aldığı makalede söz konusu yasa deÄŸiÅŸikliÄŸin Türkiye’deki bor madenlerinin uluslararası tekellere devredilmesi sonucunu doÄŸuracağını kaydetti. DeÄŸiÅŸikliÄŸin bir anlamıyla farklı bir özelleÅŸtirme modeli olduÄŸunu ve baÅŸtan beri bor madenlerini isteyen çevrelerin talebi ile örtüÅŸmekte olduÄŸunu vurgulayan Besleme, kanun tasarısının kabul edilmesiyle yıllardır yapılamayan borun özelleÅŸtirilmesinin de gerçekleÅŸeceÄŸini belirtti.

Konuya iliÅŸkin görüÅŸlerini aldığımız Besleme, daha önceki özelleÅŸtirme süreçlerinin de benzer ÅŸekillerde olduÄŸunu söyleyerek, tasarının “mülkiyet nasıl olsa bizde, ama biz 3. taraflardan hizmet alımı yaparız, sonra da onları satın alırız, gerektiÄŸinde de onlara veririz” gibi bir söyleme dayandığını belirterek, süreci “AKP tipi özelleÅŸtirme” olarak tanımladı.

“Teknolojiyi yenileme iddiaların karşılığı yok”

Tasarının gerekçesinde yer alan üretimi teknolojisine uygun hale getirme hedefine de deÄŸinen Besleme, bor üretmekte olan kamu ÅŸirketi Eti Maden’in mevcut tüm teknolojileri olduÄŸu gibi kullandığını dile getirerek bu konudaki teknolojiyi yenileme iddiaların karşılığının olmadığını belirtti.

Besleme, konuya iliÅŸkin makalesinde bor rezervlerini 1978’den bu yana kamu adına iÅŸleten Eti Maden’in dünya bor pazarında yüzde 40’lık pazar payına sahip olduÄŸunu ve bu konuma gelmesi için geçen 30 yıllık sürede herhangi bir kurumun ya da kuruluÅŸun iÅŸletme, mühendislik, pazarlama, finans desteÄŸine ihtiyaç duymadığını vurguladı. Kimya Mühendisleri Odası BaÅŸkanı Mehmet Besleme, tüm geliÅŸmenin kurumun kendi olanakları ile saÄŸlandığının altını çizdi.

Bor madenlerinin özelleÅŸtirmesi daha önce de gündeme gelmiÅŸti

Uluslararası tekellerin 1960’lı yıllardan bu yana bor madenleri için talepleri olduÄŸunu hatırlatan Besleme, 2001 yılında da bor madenlerinin özelleÅŸtirme kapsamına alınarak bu konuda kanun çıkartılmak istendiÄŸini ancak Kimya Mühendisleri Odası’nın da içinde bulunduÄŸu çok sayıda örgütün buna karşı çıktığını hatırlattı. Mehmet Besleme, bu dönemde oluÅŸan muhalefet sonucunda kanun tasarısının geri çekildiÄŸini sözlerine ekledi.