ÖzelleÅŸtirme Ä°daresi’nin ihale ilanında, Gayrimenkul A.Åž.’ye ve Maliye Hazinesi’ne ait satılık gayrimenkul ilanları da var. Hazineye ait bir arsanın ÖzelleÅŸtirme Ä°daresi tarafından satılması ve benzer örnekler,  özelleÅŸtirmenin bir ekonomik model olmasından çıkarılıp, bir satış ve gelir aracı olarak kullanıldığını gösteriyor. Gerçekte ise özelleÅŸtirme, devlette ve tüm ekonomide kaynakların en verimli ÅŸekilde kullanılması, üretkenliÄŸin artması için kullanılması gereken bir politika aracı olmalıydı.

   
1) Türkiye, bazı yapısal sorunları olmakla birlikte genç ve eÄŸitimli bir giriÅŸimci grubuna sahiptir. Bu nedenle Devlet, elinde bulunan ve sosyal faydası olmayan atıl ekonomik kaynakları bu genç giriÅŸimcilere açarak ekonomik kalkınmayı hızlandırabilir. Hatta Anadolu’da yeni giriÅŸimciler yaratmak için potansiyel ekonomik kaynakları harekete geçirebilir.

2) ÖzelleÅŸtirme sadece mevcut ÅŸirketlerin ve varlıkların özel sektöre devri deÄŸildir. Devletin, sosyal fayda ve dış fayda yaratmayan mallarda imtiyaz vererek, serbestleÅŸtirerek yeni ekonomik faaliyet alanları açması, hem kamu hizmet talebinin hızla karşılanmasını saÄŸlayacak hem de atıl kaynakların harekete geçirilmesiyle istihdamı, gelir dağılımını, vergi gelirlerini olumlu etkileyecektir.

 
3) ÖzelleÅŸtirmede Halka Arz uygulamalarına öncelik vermelidir. DiÄŸer taraftan döviz kazancı elde etmeyen kuruluÅŸların özelleÅŸtirilmesinde, yabancı yatırımcıya satışlarda ileride yapılacak kâr transferlerinin ödemeler dengesi üzerinde yapacağı olumsuz etkiler ÅŸirket deÄŸerlendirmelerinde dikkate alınmalıdır. Aksi takdirde, büyük miktarlı kâr transferleri ödemeler dengesini olumsuz etkileyecektir.

4) Enerji üretim ve enerji dağıtım ÅŸirketlerini özelleÅŸtirmek, fiyat stratejisi açısından yanlıştır. Bu mal ve hizmetler, üretim ve dağıtımın tüm safhalarında girdi olduÄŸu için, ekonomik açıdan ve özellikle planlama açısından stratejik öneme sahiptir. Bu nedenle bu tür mal ve hizmet üretimini prensip olarak devlet yapmalıdır. Mutlaka özelleÅŸtirmek gerekirse halka arz yöntemi kullanılmalı, hisselerin yüzde 49’u halka arz edilmelidir.

5) Kamu-Özel Ortaklığı yöntemi saÄŸlık ve eÄŸitimde, yeni tesislerin yapımında sıkça kullanılmalıdır. Kamu-Özel Ortaklığı yöntemine göre, özel giriÅŸimci tesisi yapacak ve devlete kiralayacaktır. Böylece ihtiyaç bulunan bölgelerde modern okul ve hastaneler kamu kesiminin uzun süren inÅŸaat ve bürokrasi kıskacından kurtularak kısa sürede tamamlanacak ve halkın hizmetine sunulacaktır. Böylece kamu tesislerinin finansmanı, inÅŸaatı ve diÄŸer sabit kıymetleri özel sektör tarafından karşılanacak ve kamu tarafından uzun vadeli kira bedelleri ile geriye ödeneceÄŸi için kamunun finansman sıkıntısını da hafifletecektir.
Kamu-Özel Ortaklığı yanında yap-iÅŸlet, yap-iÅŸlet devret, gelir ortaklığı senedi türünden finansman modelleri de özellikle kamu alt yapısının hızla yapılmasında etkin olarak kullanılmalıdır.

6) Gıda piyasasını düzenleyici ve bu piyasalarda spekülasyonu önleyici, tüketici ve üretici arasına girerek, fahiÅŸ aracı kârlarını önleyici nitelikte iÅŸletmelerin özelleÅŸtirilmesinden vaz geçilmeli ve Et ve Balık Kurumu, Tarım Üretim Çiftlikleri gibi iÅŸletmelerin devlet elinde daha etkin çalışması saÄŸlanmalıdır.

 
7) ÖzelleÅŸtirme uygulamalarından elde edilen gelirlerin kullanımı büyük önem taşımaktadır. ÖzelleÅŸtirme gelirleri kesinlikle genel bütçeye aktarılmamalıdır. ÖzelleÅŸtirme fonunda biriken paralar kalkınmada öncelikli yörelerdeki eksik altyapıya, eÄŸitim ve saÄŸlık hizmetlerine ve özelleÅŸtirildikten sonra kapatılan 49 ÅŸirketin tekrar açılması amacına yöneltilmelidir. EÄŸer özelleÅŸtirme gelirleri istihdama katkı yapacak kamu alt yapısına, eÄŸitim ve saÄŸlık yatırımlarına yöneltilerek bu alanda kullanılmadığı takdirde kamu net varlığı azalacağı için özelleÅŸtirme uygulamalarının ülke kalkınmasına olumsuz etkisi olacaktır.

 
ÖzelleÅŸtirme nedeniyle iÅŸsiz kalanların sorununun, özelleÅŸtirme gelirleriyle yeni istihdam alanları yaratılarak çözülmesi, ekonomik aklın bir gereÄŸidir.

Prof.Dr. Esfender KORKMAZ

www.yg.yenicaggazetesi.com.tr