Mahfi EÄŸilmez*

'Gelir artışı bir illüzyon; kiÅŸi başına düÅŸen gelir de borç da 3 kat arttı!'

Mahfi EÄŸilmez: Son 11 yılda kiÅŸi başına gelir 7.315 dolar artarken kiÅŸi başına düÅŸen borç miktarı da 6.400 dolar arttı.

Sürekli tekrarlanan bir cümle var:

“Cumhuriyet dönemi boyunca ne GSYH’mızda ne de kiÅŸi başına düÅŸen gelirimizde son 11 yıldaki kadar önemli artışların saÄŸlandığı bir dönem daha yok.” Ä°lk bakışta doÄŸru bir cümle gibi görünüyor. Ne var ki ilk bakışlar her zaman gerçeÄŸi görmemize yetmez. Bazen ilk bakışta görünenlerin arkasında gerçekte farklı ÅŸeyler olabilir. 

Ä°llüzyon ya da yanılsama, gerçek bir nesnenin duyular üzerindeki izlenimlerinin yanlış deÄŸerlendirilmesidir. Algılama sırasında oluÅŸan yanılsamalar bazen kendiliÄŸinden ortaya çıkar. Bazen de birisinin yarattığı illüzyonlar algılamamızı etkileyebilir.

2002 yılsonu ile 2013 yılsonu arasında: GSYH, 592 milyar dolarlık bir artışla 231 milyar dolardan 823 milyar dolara, kiÅŸi başına düÅŸen gelirimiz 3.492 dolardan 10.897 dolara yükselmiÅŸ bulunuyor.

Demek ki bu 11 yıllık dönemde kiÅŸi başına gelirimizi 7.315 dolar (3,1 kat) artırmışız.

2002 yılsonu ile 2013 yılsonu arasında: Kamu kesimi iç borcu yaklaşık 160 milyar dolar, Türkiye’nin toplam dış borç stoku yaklaşık 250 milyar dolar, hanehalklarının kredi borcu 150 milyar dolar artmış bulunuyor. Bunlara, Cumhuriyetimizin 80 yılında yapılan kamu kuruluÅŸlarının ve arsalarının bu dönemde özelleÅŸtirilmesinden elde edilen 50 milyar dolarlık özelleÅŸtirme gelirini de eklersek 610 milyar dolarlık kaynak toplamına ulaşırız.
Bu 11 yıllık dönemde özelleÅŸtirme gelirlerini bir kenara bırakırsak kamu kesimi ve hanehalklarının toplam borcu 495 milyar dolar artarak 210 milyar dolardan 705 milyar dolara yükselmiÅŸ görünüyor. Artış oranı 3,4 kata ulaÅŸmış. Nüfusumuzun yaklaşık olarak 6 milyon arttığı aynı dönemde kiÅŸi başına düÅŸen borç miktarı da kabaca 6.400 dolar artarak 3.000 dolardan 9,400 dolara yükselmiÅŸ yani 3 kat artmış bulunuyor.

GSYH, akım kavramdır. Yani her yıl tekrarlanır. Buna karşılık borç stoku, özelleÅŸtirme gelirleri gibi kavramlar stok kavramlardır. Yani ele alınan dönemde geçmiÅŸte beri gelen birikimi gösterir. Dolayısıyla yukarıdaki karşılaÅŸtırmalardan hareket ederek “son 11 yılda GSYH 592 milyar dolar artmış bu da borçlardaki 610 milyar dolarlık artıştan gelmiÅŸ” demek mümkün deÄŸildir. Çünkü GSYH bu yıl da önümüzdeki yıl da bu miktar dolaylarında 0kalmaya hatta yükselmeye devam edecektir ama borç stoku aynı ÅŸekilde artmayabilir.

Buna karşılık borçların ve özelleÅŸtirme gelirlerinin bu kadar artması kuÅŸkusuz GSYH’nın yükselmesine ivme kazandırmış en önemli itici güçtür. Üstelik bu hesaba 2B gelirleri ve benzeri bir seferlik gelirler de eklenmemiÅŸ durumdadır. 

Son 11 yılda geldiÄŸimiz durumu bu çerçevede özetlememiz gerekirse kiÅŸi başına gelirimiz 7.315 dolar artarken kiÅŸi başına düÅŸen borç miktarı da 6.400 dolar artmış bulunuyor.

Asıl mesele bundan sonraki 11 yılda bu kadar borçlanmadan gelirimizi aynı ÅŸekilde artırıp artıramayacağımız meselesidir. Bu mesele bizi orta gelir tuzağından çıkıp çıkamayacağımız sorusunun yanıtıyla aÅŸağı yukarı aynı yere götürüyor.  

*Bu yazı mahfiegilmez.com'dan alınmıştır