FOTOÄžRAFLARLA TELGRAFIN HÄ°KAYESÄ°
Fazlı KÖKSAL.
Telgraf yeni nesil için yabancı bir kelime…
Oysa, Telgraf 30-40 yıl öncesine kadar en önemli iletiÅŸim araçlarından birisiydi… Hatta en önemlisiydi… Mektubun bir haftada ulaÅŸtığı, Faksın olmadığı, Yıldırım Telefon görüÅŸmesinin bile 6-7 saatte gerçekleÅŸtirilemediÄŸi o günlerde Telgraf en hızlı iletiÅŸim aracıydı…
Telgraf üzerine ÅŸiirler *yazılır …
Türküler** yakılırdı…
Her PTT Merkezinde Telgraf Alıcıları/Vericileri bulunurdu. Büyük PTT Merkezlerinde gece/gündüz sayıları yüzü geçen Telgraf Operatörleri görev yapardı. Telgraf dağıtmak üzere Telgraf Dağıtıcıları istihdam edilirdi…Büyük Ä°llerde (Ankara, Ä°stanbul, Ä°zmir, Adana) Telgraf Merkezi Müdürlükleri vardı… Telgraf Memurlarının parmakları, saatlerce tuÅŸlara (1960’lı yıllara kadar maniplelere, daha sonraki yıllarda da Telem cihazının tuÅŸlarına) dokunmaktan nasır tutardı… Nikah Salonlarının telgraf dağıtımına, bahÅŸiÅŸi bol diye torpilli memurlar görevlendirilirdi. Bu görevi en fazla parayı veren dağıtıcıya satan yöneticiler bile çıkardı.
Eski telgrafçılar, parmaklarını mors alfabesinin temposuyla bir zemine vurarak çok rahat anlaşırlardı. Ve onları eÅŸli kağıt oyunlarında kimse yenemezdi…
Åžöyle bir hikaye anlatmıştı bir meslek büyüÄŸümüz;
EÅŸli bir kağıt oyununda iki telgrafçı sürekli ortak olur. Mors alfabesini kullanmak suretiyle zaman zaman masaya minik darbeler vurarak, birbirlerinin kağıtları hakkında haberleÅŸtikleri için kimse onları yenememektedir. Kahvedekiler de yenilme nedenlerini bir türlü anlamamakta ve yenilgilerini onların ustalığına baÄŸlamaktadırlar.Bir gün mahalleye yeni taşınmış birisi kahvehaneye gelir ve bizimkilerin masasında oyuna baÅŸlar. Ama telgrafçılar anlaÅŸmalarına raÄŸmen, yeni oyuncu hiç hata yapmamakta ve bunları yenmektedir. Telgrafçılardan birisi mors alfabesiyle arkadaşını uyarır. “Elini gösteriyorsun herhalde dikkat et.” Yeni oyuncu da ufak parmak darbeleri ile masaya vurmaya baÅŸlayınca, bizimkiler kulak kesilir. “O elini göstermiyor. Ben de telgrafçıyım.”
Telgrafla ilgili yazabileceklerim, anlatabileceklerim o kadar çok ki.. Ama benim asıl amacım Telgrafın Türkiye’ye geldiÄŸi 1850 yılından bu yana çekilen bazı telgraf fotoÄŸraflarını sizinle paylaÅŸmaktı…
*Vüsat O. Bener, Acele Telgraf; Nazım Hikmet,Gece Gelen Telgraf; Bedri Rahmi EyüpoÄŸlu, Telgrafın Tellerini; Melih Cevdet Anday, Telgrafhane
**Telgrafın Tellerine kuÅŸlar mı konar, Telgrafın Direkleri Sayılmaz…
Ä°ÅŸte tarihi bazı Telgraf örnekleri .
1) 1890 Yılında çekilmiÅŸ Bilecik Çıkışlı Pera (BeyoÄŸlu) Varışlı Bir Telgraf. Fransızca Yazılı. 1895 yılına kadar Telgraflarda Zorunlu Dil Fransızca idi. Osmanlıca yazılmış telgraflar kabul edilmezdi.
2) 1900 yılına ait reklamlı bir telgraf.
3)1911 tarihli bir Osmanlıca telgraf.
4)1915 Ä°stanbul-Üsküdar Damgalı bir telgraf.
5) 1924 yılında Ä°stanbul’da çekilen Almanca bir telgraf.
6) 1942 Yılında çekilen bir evlilik tebrik telgrafı. Telgraf Çocuk Esirgeme Kurumuna yardım amacıyla çıkarılan Telgraf Muhafazasına yapıştırılmış.
7) 1949 tarihli acele telgraf
8) 1953 Yılında CumhurbaÅŸkanı Celal Bayar’ın çektiÄŸi bir tebrik telgrafı.
9) 1962yılına ait bir telgraf.
10) 1963 yılına ait bir telgraf.
11) 1964 yılında Osmanlı Bankası yetkilileri arasında teati edilen bir telgraf.
12)1968 tarihli bir telgraf
13) 1978 tarihinde çekilen bir Acele Telgraf.
|
TELGRAFIN HÄ°KAYESÄ°